Home Zorgpaden Zorgpaden voor behandelaren Aminoacyl-tRNA-synthetase 1-deficiënties

Introductie

Voorwoord

Expertisecentra

Patiëntenvereniging

Leeswijzer

Ziekte-presentatie

Ziektebeschrijving

Hielprik

Symptomen

Behandeling

Diagnostiek

Laboratoriumbevindingen

Aanvullend onderzoek

Prenatale diagnostiek

Begeleiding kinderen
Begeleiding volwassenen
Overige info

Referenties

Kwaliteitsindicatoren

Consensus

Disclaimer

Colofon

Overige info

Referenties

  1. Meyer-Schuman R, Antonellis A. Emerging mechanisms of aminoacyl-tRNA synthetase mutations in recessive and dominant human disease. Hum Mol Genet. Published online June 15, 2017. doi:10.1093/hmg/ddx231
  2. Fuchs SA, Schene IF, Kok G, et al. Aminoacyl-tRNA synthetase deficiencies in search of common themes. Genet Med. 2019;21(2):319-330. doi:10.1038/s41436-018-0048-y
  3. Simons C, Griffin LB, Helman G, et al. Loss-of-function alanyl-tRNA synthetase mutations cause an autosomal-recessive early-onset epileptic encephalopathy with persistent myelination defect. Am J Hum Genet. 2015;96(4):675-681. doi:10.1016/j.ajhg.2015.02.012
  4. Nakayama T, Wu J, Galvin-Parton P, et al. Deficient activity of alanyl-tRNA synthetase underlies an autosomal recessive syndrome of progressive microcephaly, hypomyelination, and epileptic encephalopathy. Hum Mutat. 2017;38(10):1348-1354. doi:10.1002/humu.23250
  5. Marten LM, Brinkert F, Smith DEC, Prokisch H, Hempel M, Santer R. Recurrent acute liver failure in alanyl-tRNA synthetase-1 (AARS1) deficiency. Mol Genet Metab Reports. 2020;25:100681. doi:10.1016/j.ymgmr.2020.100681
  6. Kuo ME, Theil AF, Kievit A, et al. Cysteinyl-tRNA Synthetase Mutations Cause a Multi-System, Recessive Disease That Includes Microcephaly, Developmental Delay, and Brittle Hair and Nails. Am J Hum Genet. 2019;104(3):520-529. doi:10.1016/j.ajhg.2019.01.006
  7. Taft RJ, Vanderver A, Leventer RJ, et al. Mutations in DARS cause hypomyelination with brain stem and spinal cord involvement and leg spasticity. Am J Hum Genet. 2013;92(5):774-780. doi:10.1016/j.ajhg.2013.04.006
  8. Krenke K, Szczałuba K, Bielecka T, et al. FARSA mutations mimic phenylalanyl-tRNA synthetase deficiency caused by FARSB defects. Clin Genet. 2019;96(5):468-472. doi:10.1111/cge.13614
  9. Schuch LA, Forstner M, Rapp CK, et al. FARS1-related disorders caused by bi-allelic mutations in cytosolic phenylalanyl-tRNA synthetase genes: Look beyond the lungs! Clin Genet. 2021;99(6):789-801. doi:10.1111/cge.13943
  10. Antonellis A, Oprescu SN, Griffin LB, Heider A, Amalfitano A, Innis JW. Compound heterozygosity for loss-of-function FARSB variants in a patient with classic features of recessive aminoacyl-tRNA synthetase-related disease. Hum Mutat. 2018;39(6):834-840. doi:10.1002/humu.23424
  11. Zadjali F, Al-Yahyaee A, Al-Nabhani M, et al. Homozygosity for FARSB mutation leads to Phe-tRNA synthetase-related disease of growth restriction, brain calcification, and interstitial lung disease. Hum Mutat. 2018;39(10):1355-1359. doi:10.1002/humu.23595
  12. Xu Z, Lo WS, Beck DB, et al. Bi-allelic Mutations in Phe-tRNA Synthetase Associated with a Multi-system Pulmonary Disease Support Non-translational Function. Am J Hum Genet. 2018;103(1):100-114. doi:10.1016/j.ajhg.2018.06.006
  13. McMillan HJ, Schwartzentruber J, Smith A, et al. Compound heterozygous mutations in glycyl-tRNA synthetase are a proposed cause of systemic mitochondrial disease. BMC Med Genet. 2014;15(1):36. doi:10.1186/1471-2350-15-36
  14. Nafisinia M, Riley LG, Gold WA, et al. Compound heterozygous mutations in glycyl-tRNA synthetase (GARS) cause mitochondrial respiratory chain dysfunction. Reddy H, ed. PLoS One. 2017;12(6):e0178125. doi:10.1371/journal.pone.0178125
  15. Oprescu SN, Chepa-Lotrea X, Takase R, et al. Compound heterozygosity for loss-of-function GARS variants results in a multisystem developmental syndrome that includes severe growth retardation. Hum Mutat. 2017;38(10):1412-1420. doi:10.1002/humu.23287
  16. Puffenberger EG, Jinks RN, Sougnez C, et al. Genetic mapping and exome sequencing identify variants associated with five novel diseases. Janecke AR, ed. PLoS One. 2012;7(1):e28936. doi:10.1371/journal.pone.0028936
  17. Galatolo D, Kuo ME, Mullen P, et al. Bi-allelic mutations in HARS1 severely impair histidyl-tRNA synthetase expression and enzymatic activity causing a novel multisystem ataxic syndrome. Hum Mutat. 2020;41(7):1232-1237. doi:10.1002/humu.24024
  18. Orenstein N, Weiss K, Oprescu SN, et al. Bi-allelic IARS mutations in a child with intra-uterine growth retardation, neonatal cholestasis, and mild developmental delay. Clin Genet. 2017;91(6):913-917. doi:10.1111/cge.12930
  19. Fagbemi A, Newman WG, Tangye SG, Hughes SM, Cheesman E, Arkwright PD. Refractory very early-onset inflammatory bowel disease associated with cytosolic isoleucyl-tRNA synthetase deficiency: A case report. World J Gastroenterol. 2020;26(15):1841-1846. doi:10.3748/wjg.v26.i15.1841
  20. Kopajtich R, Murayama K, Janecke AR, et al. Biallelic IARS Mutations Cause Growth Retardation with Prenatal Onset, Intellectual Disability, Muscular Hypotonia, and Infantile Hepatopathy. Am J Hum Genet. 2016;99(2):414-422. doi:10.1016/j.ajhg.2016.05.027
  21. Santos-Cortez RLP, Lee K, Azeem Z, et al. Mutations in KARS, encoding Lysyl-tRNA synthetase, cause autosomal-recessive nonsyndromic hearing impairment DFNB89. Am J Hum Genet. 2013;93(1):132-140. doi:10.1016/j.ajhg.2013.05.018
  22. McMillan HJ, Humphreys P, Smith A, et al. Congenital Visual Impairment and Progressive Microcephaly Due to Lysyl–Transfer Ribonucleic Acid (RNA) Synthetase ( KARS ) Mutations. J Child Neurol. 2015;30(8):1037-1043. doi:10.1177/0883073814553272
  23. Verrigni D, Diodato D, Di Nottia M, et al. Novel mutations in KARS cause hypertrophic cardiomyopathy and combined mitochondrial respiratory chain defect. Clin Genet. 2017;91(6):918-923. doi:10.1111/cge.12931
  24. Ruzzenente B, Assouline Z, Barcia G, et al. Inhibition of mitochondrial translation in fibroblasts from a patient expressing the KARS p.(Pro228Leu) variant and presenting with sensorineural deafness, developmental delay, and lactic acidosis. Hum Mutat. 2018;39(12):2047-2059. doi:10.1002/humu.23657
  25. Scheidecker S, Bär S, Stoetzel C, et al. Mutations in KARS cause a severe neurological and neurosensory disease with optic neuropathy. Hum Mutat. 2019;40(10):1826-1840. doi:10.1002/humu.23799
  26. Van Der Knaap MS, Bugiani M, Mendes MI, et al. Biallelic variants in LARS2 and KARS cause deafness and (ovario)leukodystrophy. Neurology. 2019;92(11):E1225-E1237. doi:10.1212/WNL.0000000000007098
  27. Casey JP, McGettigan P, Lynam-Lennon N, et al. Identification of a mutation in LARS as a novel cause of infantile hepatopathy. Mol Genet Metab. 2012;106(3):351-358. doi:10.1016/j.ymgme.2012.04.017
  28. Casey JP, Slattery S, Cotter M, et al. Clinical and genetic characterisation of infantile liver failure syndrome type 1, due to recessive mutations in LARS. J Inherit Metab Dis. 2015;38(6):1085-1092. doi:10.1007/s10545-015-9849-1
  29. Lenz D, Smith DEC, Crushell E, et al. Genotypic diversity and phenotypic spectrum of infantile liver failure syndrome type 1 due to variants in LARS1. Genet Med. 2020;22(11):1863-1873. doi:10.1038/s41436-020-0904-4
  30. Peroutka C, Salas J, Britton J, et al. Severe neonatal manifestations of infantile liver failure syndrome type 1 caused by cytosolic leucine-tRNA synthetase deficiency. In: JIMD Reports. Vol 45. ; 2019:71-76. doi:10.1007/8904_2018_143
  31. Tabolacci E, Molinario C, Marangi G, et al. Infantile Liver Failure Syndrome 1 associated with a novel variant of the LARS1 gene: Clinical, genetic, and functional characterization. Clin Genet. 2021;99(4):601-603. doi:10.1111/cge.13893
  32. van Meel E, Wegner DJ, Cliften P, et al. Rare recessive loss-of-function methionyl-tRNA synthetase mutations presenting as a multi-organ phenotype. BMC Med Genet. 2013;14(1):106. doi:10.1186/1471-2350-14-106
  33. Hadchouel A, Wieland T, Griese M, et al. Biallelic mutations of methionyl-tRNA synthetase cause a specific type of pulmonary alveolar proteinosis prevalent on Réunion Island. Am J Hum Genet. 2015;96(5):826-831. doi:10.1016/j.ajhg.2015.03.010
  34. Sun Y, Hu G, Luo J, et al. Mutations in methionyl-tRNA synthetase gene in a Chinese family with interstitial lung and liver disease, postnatal growth failure and anemia. J Hum Genet. 2017;62(6):647-651. doi:10.1038/jhg.2017.10
  35. Abuduxikuer K, Feng JY, Lu Y, Xie XB, Chen L, Wang JS. Novel methionyl-tRNA synthetase gene variants/ phenotypes in interstitial lung and liver disease: A case report and review of literature. World J Gastroenterol. 2018;24(36):4208-4216. doi:10.3748/wjg.v24.i36.4208
  36. Alzaid M, Alshamrani A, Harbi ASA, Alenzi A, Mohamed S. Methionyl-trna synthetase novel mutation causes pulmonary alveolar proteinosis. Saudi Med J. 2019;40(2):195-198. doi:10.15537/smj.2019.2.23908
  37. Lenz D, Stahl M, Seidl E, et al. Rescue of respiratory failure in pulmonary alveolar proteinosis due to pathogenic MARS1 variants. Pediatr Pulmonol. 2020;55(11):3057-3066. doi:10.1002/ppul.25031
  38. Manole A, Efthymiou S, O’Connor E, et al. De Novo and Bi-allelic Pathogenic Variants in NARS1 Cause Neurodevelopmental Delay Due to Toxic Gain-of-Function and Partial Loss-of-Function Effects. Am J Hum Genet. 2020;107(2):311-324. doi:10.1016/j.ajhg.2020.06.016
  39. Zhang X, Ling J, Barcia G, et al. Mutations in QARS, encoding glutaminyl-trna synthetase, cause progressive microcephaly, cerebral-cerebellar atrophy, and intractable seizures. Am J Hum Genet. 2014;94(4):547-558. doi:10.1016/j.ajhg.2014.03.003
  40. Salvarinova R, Ye CX, Rossi A, et al. Expansion of the QARS deficiency phenotype with report of a family with isolated supratentorial brain abnormalities. Neurogenetics. 2015;16(2):145-149. doi:10.1007/s10048-014-0432-y
  41. Kodera H, Osaka H, Iai M, et al. Mutations in the glutaminyl-tRNA synthetase gene cause early-onset epileptic encephalopathy. J Hum Genet. 2015;60:97-101. doi:10.1038/jhg.2014.103
  42. Leshinsky-Silver E, Ling J, Wu J, et al. Severe growth deficiency, microcephaly, intellectual disability, and characteristic facial features are due to a homozygous QARS mutation. Neurogenetics. Published online June 15, 2017. doi:10.1007/s10048-017-0516-6
  43. Johannesen KM, Mitter D, Janowski R, et al. Defining and expanding the phenotype of QARS-associated developmental epileptic encephalopathy. Neurol Genet. 2019;5(6):e373. doi:10.1212/NXG.0000000000000373
  44. Wolf NI, Salomons GS, Rodenburg RJ, et al. Mutations in RARS cause hypomyelination. Ann Neurol. 2014;76(1):134-139. doi:10.1002/ana.24167
  45. Mendes MI, Green LMC, Bertini E, et al. RARS1-related hypomyelinating leukodystrophy: Expanding the spectrum. Ann Clin Transl Neurol. 2020;7(1):83-93. doi:10.1002/acn3.50960
  46. Musante L, Püttmann L, Kahrizi K, et al. Mutations of the aminoacyl-tRNA-synthetases SARS and WARS2 are implicated in the etiology of autosomal recessive intellectual disability. Hum Mutat. 2017;38(6):621-636. doi:10.1002/humu.23205
  47. Theil AF, Botta E, Raams A, et al. Bi-allelic TARS Mutations Are Associated with Brittle Hair Phenotype. Am J Hum Genet. 2019;105(2):434-440. doi:10.1016/j.ajhg.2019.06.017
  48. Karaca E, Harel T, Pehlivan D, et al. Genes that Affect Brain Structure and Function Identified by Rare Variant Analyses of Mendelian Neurologic Disease. Neuron. 2015;88(3):499-513. doi:10.1016/j.neuron.2015.09.048
  49. Stephen J, Nampoothiri S, Banerjee A, et al. Loss of function mutations in VARS encoding cytoplasmic valyl-tRNA synthetase cause microcephaly, seizures, and progressive cerebral atrophy. Hum Genet. 2018;137(4):293-303. doi:10.1007/s00439-018-1882-3
  50. Friedman J, Smith DE, Issa MY, et al. Biallelic mutations in valyl-tRNA synthetase gene VARS are associated with a progressive neurodevelopmental epileptic encephalopathy. Nat Commun. 2019;10(1):707. doi:10.1038/s41467-018-07067-3
  51. Nowaczyk MJM, Huang L, Tarnopolsky M, et al. A novel multisystem disease associated with recessive mutations in the tyrosyl-tRNA synthetase (YARS) gene. Am J Med Genet Part A. 2017;173(1):126-134. doi:10.1002/ajmg.a.37973
  52. Williams KB, Brigatti KW, Puffenberger EG, et al. Homozygosity for a mutation affecting the catalytic domain of tyrosyl-tRNA synthetase (YARS) causes multisystem disease. Hum Mol Genet. 2019;28(4):525-538. doi:10.1093/hmg/ddy344
  53. Zeiad RKHM, Ferren EC, Young DD, et al. A Novel Homozygous Missense Mutation in the YARS Gene: Expanding the Phenotype of YARS Multisystem Disease . J Endocr Soc. 2021;5(2). doi:10.1210/jendso/bvaa196
  54. Kok G, Tseng L, Schene I, et al. Treatment of ARS-deficiencies with specific amino acids. Genet Med. Published online 2021.
  55. Lenz D, Stahl M, Seidl E, et al. Rescue of respiratory failure in pulmonary alveolar proteinosis due to pathogenic MARS1 variants. Pediatr Pulmonol. 2020;55(11):3057-3066. doi:10.1002/ppul.25031

Kwaliteitsindicatoren

Dit zorgpad wordt gebruikt om de best mogelijke zorg te leveren. Om de kwaliteit van deze zorg te beoordelen en te bevorderen wordt gebruik gemaakt van kwaliteitsindicatoren. De volgende factoren zijn van belang om de kwaliteit van de geleverde zorg te bepalen en te kunnen garanderen:

  • Elke patiënt heeft een casemanager die de coördinator is van het zorgproces en daarmee het eerste aanspreekpunt voor de patiënt. In veel gevallen is de hoofdbehandelaar ook de casemanager.
  • Elke patiënt wordt gezien door een vaste kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten. Dit is de hoofdbehandelaar.
  • Een dienstdoend kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar voor spoedeisende problemen die gerelateerd zijn aan de ARS1-deficiëntie. De bereikbaarheid kan eventueel worden geregeld via de dienstdoend algemeen kinderarts of internist.
  • Voor iedere patiënt is er een schriftelijk noodprotocol beschikbaar voor de patiënt en/of ouders en andere personen die bij de zorg voor de patiënt betrokken zijn (o.a. kinderdagverblijf, huisarts en niet-academisch ziekenhuis).
  • De leden van het multidisciplinaire behandelteam zijn aanwezig in of beschikbaar voor het UMC.
  • De volgende zorgspecialisten zijn standaard bij het zorgtraject betrokken:
    • Kinderarts/Internist metabole ziekten
  • De volgende zorgspecialisten zijn zo nodig bij het zorgtraject betrokken:
    • Diëtist
    • (Kinder)Neuroloog
    • (Kinder)Longarts
    • (Kinder)Cardioloog
    • (Kinder)Fysiotherapeut
    • (Kinder)Revalidatiearts
    • Logopedist
    • (Kinder)Psycholoog
    • Klinisch geneticus
    • Maatschappelijk werker
  • De medebehandelaren binnen het behandelteam worden goed geïnformeerd door de kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten en rapporteren actief terug aan deze hoofdbehandelaar. De kinderarts of internist is verantwoordelijk voor de volledigheid van het dossier en vraagt, indien nodig, de resultaten van een andere behandelaar op.
  • Er is schriftelijke en/of mondelinge communicatie tussen de kinderarts metabole ziekten en internist metabole ziekten voor optimale overdracht tijdens de transitie van kinderarts naar internist.
  • Er is ongeveer één keer per jaar schriftelijke en/of mondelinge communicatie tussen de kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten en de huisarts over de huidige situatie van de patiënt.
  • De kinderarts/internist bespreekt met de patiënt en/of ouders op welke termijn de uitslagen van het onderzoek bekend zijn en worden besproken. Als dit niet mogelijk is, worden de patiënt en/of ouders hierover geïnformeerd.
  • In opdracht van VKS wordt dit zorgpad iedere vijf jaar herzien zodat de beschreven zorg aan de nieuwste inzichten voldoet.

Consensus

Er werd consensus bereikt over dit zorgpad door de afdelingen metabole ziekten van de volgende UMC’s:

Kinderartsen:

  • Amsterdam Universitair Medische Centra, locaties AMC en VUmc
  • Maastricht Universitair Medisch Centrum
  • Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam
  • Universitair Medisch Centrum Groningen
  • Radboud universitair medisch centrum, Nijmegen
  • Universitair Medisch Centrum Utrecht

Internisten:

  • Amsterdam Universitair Medische Centra, locaties AMC en VUmc
  • Maastricht Universitair Medisch Centrum
  • Universitair Medisch Centrum Groningen
  • Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam
  • Radboud universitair medisch centrum, Nijmegen

Datum: 24 juni 2021

Disclaimer

De informatie in dit zorgpad is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld.

In dit zorgpad is op basis van de huidige kennis de optimale begeleiding en behandeling vastgesteld. Dankzij wetenschappelijk onderzoek komt men steeds tot nieuwe inzichten en kan de informatie in dit zorgpad dus verouderen. Daarom wordt dit zorgpad, in opdracht van VKS, iedere vijf jaar aangepast aan de meest recente inzichten.

Dit zorgpad is een afspraak tussen behandelaren en patiënten over hoe de optimale zorg bij aminoacyl-tRNA-synthetase 1-deficiënties eruit moet zien. Het is belangrijk te realiseren dat het een algemene richtlijn is en dat er goede redenen kunnen zijn om in overleg bij individuele patiënten hiervan af te wijken. Naast deze behandelarenversie bestaat er een patiëntenversie van dit zorgpad.

De in dit zorgpad geboden informatie kan niet worden beschouwd als vervanging van een consult of behandeling bij een arts.

Colofon

Auteurs:
Drs. G. Kok1
Dr. S.A. Fuchs1
Prof. dr. C.D.M. van Karnebeek2

Coördinatie:
H.K. Dekker3

(Eind)redactie:
Drs. P.J.Th. Hollak3

  1. Afdeling Kindergeneeskunde, divisie Metabole Ziekten, UMC Utrecht
  2. Afdeling Kindergeneeskunde, divisie Metabole Ziekten, Radboudumc en Amsterdam UMC, locatie AMC
  3. Vereniging voor Volwassenen, Kinderen en Stofwisselingsziekten

Reageren is niet mogelijk