Overige info
Referenties
- Bali, D.S., Y.T. Chen, S. Austin, et al. Glycogen Storage Disease Type I, ed. M.P. Adam, H.H. Ardinger, R.A. Pagon, et al. 2016 (updated), Seattle (WA): University of Washington, Seattle; 1993-2021: GeneReviews®.
- Smit, G.P.A., J.P. Rake, H.O. Akman, and S. DiMauro. The Glycogen Storage Diseases and Related Disorders, in Inborn Metabolic Diseases. Diagnosis and Treatment, J. Fernandes, et al., Editors. 2006, Springer: Wurzburg, Germany. p. 101-119.
- Rake, J.P., et al., Glycogen storage disease type I: diagnosis, management, clinical course and outcome. Results of the European Study on Glycogen Storage Disease Type I (ESGSD I). Eur J Pediatr, 2002. 161 Suppl 1: p. S20-34.
- Okechuku, G.O., et al., Tight metabolic control plus ACE inhibitor therapy improves GSD I nephropathy. J Inherit Metab Dis, 2017. 40(5): p. 703-708.
- Dambska, M., E.B. Labrador, C.L. Kuo, and D.A. Weinstein. Prevention of complications in glycogen storage disease type Ia with optimization of metabolic control. Pediatr Diabetes, 2017. 18(5): p. 327-331.
- Derks, T.G., et al., Dietary treatment of glycogen storage disease type Ia: uncooked cornstarch and/or continuous nocturnal gastric drip-feeding? Mol Genet Metab, 2013. 109(1): p. 1-2.
- Dahlberg, K.R., et al., Cornstarch requirements of the adult glycogen storage disease Ia population: A retrospective review. J Inherit Metab Dis, 2020. 43(2): p. 269-278.
- Wortmann, S.B., et al., Treating neutropenia and neutrophil dysfunction in glycogen storage disease type Ib with an SGLT2 inhibitor. Blood, 2020. 136(9): p. 1033-1043.
- Grünert, S.C., et al., Improved inflammatory bowel disease, wound healing and normal oxidative burst under treatment with empagliflozin in glycogen storage disease type Ib. Orphanet J Rare Dis, 2020. 15(1): p. 218.
- Rossi, A., et al., A generic emergency protocol for patients with inborn errors of metabolism causing fasting intolerance: A retrospective, single-center study and the generation of www.emergencyprotocol.net. Online ahead of print. J Inherit Metab Dis, 2021.
- Beegle, R.D., L.M. Brown, and D.A. Weinstein, Regression of hepatocellular adenomas with strict dietary therapy in patients with glycogen storage disease type I. JIMD Rep, 2015. 18: p. 23-32.
- Boers, S.J., G. Visser, P.G. Smit, and S.A. Fuchs. Liver transplantation in glycogen storage disease type I. Orphanet J Rare Dis, 2014. 9: p. 47.
- Yuen, W.Y., S.H. Quak, M.M. Aw, and S.V. Karthik. Long-term outcome after liver transplantation in children with type 1 glycogen storage disease. Pediatr Transplant, 2020: p. e13872.
- Bachrach, L.K., Osteoporosis in children: still a diagnostic challenge. J Clin Endocrinol Metab, 2007. 92(6): p. 2030-2.
- Gafni, R.I. and J. Baron, Overdiagnosis of osteoporosis in children due to misinterpretation of dual-energy x-ray absorptiometry (DEXA). J Pediatr, 2004. 144(2): p. 253-7.
- Wang, D.Q., et al., Characterization and pathogenesis of anemia in glycogen storage disease type Ia and Ib. Genet Med, 2012. 14(9): p. 795-9.
- Dale, D.C., et al., Neutropenia in glycogen storage disease Ib: outcomes for patients treated with granulocyte colony-stimulating factor. Curr Opin Hematol, 2019. 26(1): p. 16-21.
- Iwanicka-Pronicka, K., et al., Sensorineural hearing loss in GSD type I patients. A newly recognized symptomatic association of potential clinical significance and unclear pathomechanism. Int J Pediatr Otorhinolaryngol, 2021. 151: p. 110970.
Kwaliteitsindicatoren
Dit zorgpad wordt gebruikt om de best mogelijke zorg te leveren. Om de kwaliteit van deze zorg te beoordelen en te bevorderen wordt gebruik gemaakt van kwaliteitsindicatoren. De volgende factoren zijn van belang om de kwaliteit van de geleverde zorg te bepalen en te kunnen garanderen:
- Elke patiënt heeft een casemanager die de coördinator is van het zorgproces en daarmee het eerste aanspreekpunt voor de patiënt. In veel gevallen is de hoofdbehandelaar ook de casemanager.
- Elke patiënt wordt gezien door een vaste kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten. Dit is de hoofdbehandelaar.
- Voor iedere patiënt is er een schriftelijk noodprotocol beschikbaar voor de patiënt en/of ouders en andere personen die bij de zorg voor de patiënt betrokken zijn (o.a. kinderdagverblijf, huisarts en niet-academisch ziekenhuis).
- Een dienstdoend kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar voor spoedeisende problemen die gerelateerd zijn aan GSD I. De bereikbaarheid kan eventueel worden geregeld via de dienstdoend algemeen kinderarts of internist.
- De leden van het multidisciplinaire behandelteam zijn aanwezig in of beschikbaar voor het UMC.
- De volgende zorgspecialisten zijn standaard bij het zorgtraject betrokken:
- Kinderarts/Internist Metabole Ziekten
- Diëtist
- De volgende zorgspecialisten zijn zo nodig bij het zorgtraject betrokken:
- (Kinder)Nefroloog
- (Kinder)Chirurg
- (Kinder)Hematoloog
- (Kinder)Psycholoog
- (Kinder)Neuroloog
- (Kinder)MDL-arts
- Logopedist
- Verpleegkundige
- (Kinder)Cardioloog
- Kinderendocrinoloog
- Gynaecoloog
- Klinisch geneticus
- Maatschappelijk werker
- De medebehandelaren binnen het behandelteam worden goed geïnformeerd door de kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten en rapporteren actief terug aan deze hoofdbehandelaar.
- Er is een schriftelijke en/of mondelinge communicatie tussen de kinderarts metabole ziekten en internist metabole ziekten voor optimale overdracht tijdens de transitie van kinderarts naar internist.
- Er is ongeveer één keer per jaar schriftelijke en/of mondelinge communicatie tussen de hoofdbehandelaar en de huisarts over de huidige situatie van de patiënt.
- De kinderarts/internist bespreekt met de patiënt en/of ouders op welke termijn de uitslagen van het onderzoek bekend zijn en worden besproken. In sommige gevallen kan met de patiënt en/of ouders worden afgesproken om alleen afwijkende uitslagen door te geven.
- In opdracht van VKS wordt dit zorgpad iedere vijf jaar herzien zodat de beschreven zorg aan de nieuwste inzichten voldoet.
Consensus
Er werd consensus bereikt over dit zorgpad door de afdelingen metabole ziekten van de volgende UMC’s:
Kinderartsen:
- Amsterdam Universitair Medische Centra (locaties AMC en VUmc)
- Maastricht Universitair Medisch Centrum
- Universitair Medisch Centrum Groningen
- Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam
- Radboud universitair medisch centrum, Nijmegen
- Universitair Medisch Centrum Utrecht
Internisten:
- Amsterdam Universitair Medische Centra (locaties AMC en VUmc)
- Maastricht Universitair Medisch Centrum
- Universitair Medisch Centrum Groningen
- Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam
- Radboud universitair medisch centrum, Nijmegen
Datum: 15 december 2011
Datum herziening: 17 september 2021
Disclaimer
De informatie in dit zorgpad is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld.
In dit zorgpad is op basis van de huidige kennis de optimale begeleiding en behandeling vastgesteld. Dankzij wetenschappelijk onderzoek komt men steeds tot nieuwe inzichten e kan de informatie in dit zorgpad dus verouderen. Daarom wordt dit zorgpad, in opdracht van VKS, iedere vijf jaar aangepast aan de meest recente inzichten.
Dit zorgpad is een afspraak tussen behandelaren en patiënten over hoe de optimale zorg bij Glycogeenstapelingsziekte type I eruit moet zien. Het is belangrijk te realiseren dat het een algemene richtlijn is en dat er goede redenen kunnen zijn om in overleg bij individuele patiënten hiervan af te wijken. Naast deze behandelarenversie bestaat een patiëntenversie van dit zorgpad.
De in dit zorgpad geboden informatie kan niet worden beschouwd als vervanging van een consult of een behandeling bij een arts.
Colofon
Auteurs:
Dr. T.G.J. Derks1
Dr. M.M. van der Klauw2
F. de Boer1
M.J. Fokkert-Wilts1
Coördinatie:
H.K. Dekker3
Eindredactie:
Drs. P.J.Th. Hollak3
- Beatrix Kinderziekenhuis, Sectie Metabole Ziekten, Universitair Medisch Centrum Groningen
- Afdeling Endocrinologie, Universitair Medisch Centrum Groningen
- Volwassenen, Kinderen en Stofwisselingsziekten





