Ziektepresentatie

Ziektebeschrijving

Glycogeenstapelingsziekte type I, afgekort GSD I, is een aangeboren, erfelijke stofwisselingsziekte. Bij GSD I gaat er iets mis in de omzetting van Glycogeen in glucose.
Glycogeen is de vorm waarin suikers (energie) worden opgeslagen in het lichaam. Bij GSD I kan suiker wel als glycogeen worden opgeslagen in het lichaam, maar het kan niet worden omgezet in glucose. Daardoor wordt de hoeveelheid suiker in het bloed te laag. Dit kan erg schadelijk zijn voor het lichaam. Met een dieet kunnen veel klachten verbeteren of worden voorkomen.

Hoe ontstaat GSD I?
Suiker is een scheikundige verbinding. Een keten van suikers wordt ook wel een koolhydraat genoemd. In het lichaam leveren suikers (net als eiwitten en vetten) energie. De meest voorkomende vorm waarin suiker in het bloed voorkomt, wordt Glucose genoemd. Glucose wordt in diverse organen heel efficiënt als een koolhydraatenergievoorraad opgeslagen. Die opgeslagen voorraad koolhydraten wordt glycogeen genoemd. Als er niet genoeg glucose in het bloed is, bijvoorbeeld door lang niet eten (vasten) of veel sporten, wordt deze glycogeenvoorraad (voornamelijk uit de lever, in mindere mate in de nieren en de darmen) vrijgemaakt. Daardoor gaat de hoeveelheid glucose in het bloed omhoog om voor energie te zorgen.
Bij GSD I werkt het Enzym glucose-6-fosfatase (G6Pase) of het enzym glucose-6-fosfaat-translocase (G6PT) niet goed. Deze enzymen zorgen voor de omzetting van glycogeen in glucose. Het lichaam heeft glucose nodig om alle organen, zoals de hersenen en spieren, energie te geven.

GSD Ia en Ib
Er zijn twee vormen van GSD I. Bij GSD Ia werkt het enzym glucose-6-fosfatase niet goed. Dit komt voor bij ongeveer 80 procent van de patiënten met GSD I. Bij GSD Ib werkt het enzym glucose-6-fosfaat-translocase niet goed. GSD Ib komt voor bij ongeveer 20 procent van de GSD I-patiënten.

Wanneer ontstaan er klachten?
Als er te weinig glucose in het bloed zit, ontstaan er klachten. Mensen met GSD I hebben daarom voortdurend toevoer van glucose nodig. De eerste klachten ontstaan dan ook als baby’s ’s nachts langer doorslapen en minder vaak eten. Ze kunnen dan stuipen krijgen. En ze kunnen teveel melkzuur, urinezuur en vetten (triglyceriden en cholesterol) in hun bloed krijgen. Dat komt doordat glycogeen wel kan worden omgezet in deze stoffen. Deze stoffen kunnen schadelijk zijn voor het lichaam. Mensen met GSD I kunnen ook andere suikers niet goed afbreken. Het gaat dan bijvoorbeeld om fructose (fruitsuikers), lactose (melksuikers) en sacharose (tafelsuiker). Ook dan kunnen de stoffen melkzuur en urinezuur worden gevormd.

Wat is de prognose?
Glycogeenstapelingsziekte type I is niet te genezen. Maar met een streng dieet en medicijnen is deze ziekte goed te behandelen. Mensen met GSD I moeten meerdere keren per dag maaltijden nemen met een vastgestelde hoeveelheid koolhydraten. Vooral complexe koolhydraten die langzaam worden afgebroken zijn daarbij belangrijk. Met deze behandelingen kunnen mensen meestal gewoon volwassen worden.

Cijfers
Glycogeenstapelingsziekte type I is een zeldzame ziekte die in Nederland voorkomt bij ongeveer 1 op 100.000 baby’s. Dat betekent dat gemiddeld in Nederland elk jaar twee kinderen met GSD I worden geboren. GSD Ia komt vier keer zo vaak voor als GSD Ib.

Hielprik

Symptomen

De aanwezigheid van de ziekte kan op verschillende manieren blijken. Het kan door onderzoek aan het licht komen of door klachten. Dit wordt hieronder uitgelegd.

De eerste ziekteverschijnselen
Mensen met GSD Ia kunnen al vrij snel na de geboorte last krijgen van:

  • een te lage hoeveelheid suiker in het bloed (hypoglykemie). Ze kunnen dan bleek zijn en last hebben van zweten en irritatie. Maar het kan zelfs leiden tot sufheid of stuipen.
  • een vergrote lever en vergrote nieren. Dit komt door de glycogeenstapeling. Meestal zijn patiënten dan 3 of 4 maanden oud en hebben ze een bolle buik.
  • een vertraagde lengtegroei, een bol gezicht en dunne armen en benen.
  • snel blauwe plekken of bloedneuzen. Dat komt door een gestoorde bloedstolling.
  • huidafwijkingen door de ophoping van vetten.

Sommige mensen krijgen hun diagnose pas op latere leeftijd. Vaak zijn er dan ook al complicaties, zoals jicht of goedaardige gezwellen in de lever (leveradenomen).

Mensen met GSD Ib hebben dezelfde klachten als mensen met GSD Ia. Maar daarnaast hebben ze vaak een gestoorde afweer tegen infecties. Dat komt door een verlaagd aantal witte bloedcellen. Hierdoor is er een groot risico op meer en ernstigere infecties. Ook het risico op chronische darmontsteking (Inflammatory Bowel Disease, IBD) is groter. Mensen kunnen dan last hebben van diarree. Daarnaast kan de milt van mensen met GSD Ib vergroot zijn.

Klachten op de lange termijn
Hoewel groei en puberteit meestal goed verlopen met adequate (dieet)behandeling, kunnen groei en puberteitsontwikkeling bij kinderen met GSD I soms vertraagd blijven.

Mensen met GSD I hebben over het algemeen een normale verstandelijke ontwikkeling. Maar door een ernstige Hypoglykemie kunnen epileptische aanvallen en/of coma optreden. Daardoor kan iemand een hersenbeschadiging oplopen en kan er een achterstand in de verstandelijke ontwikkeling ontstaan. Gehoorproblemen worden ook gezien bij een minderheid van de GSD I patiënten.

De lever en de nieren zijn de organen die het meest worden aangedaan door de ziekte. Bij het ontdekken van de ziekte is de lever vaak vergroot. In de lever kunnen leveradenomen ontstaan. Patiënten hebben meestal geen last van deze adenomen, maar soms komen er bloedingen voor. Heel zelden kan er kanker in ontstaan. Als dat gebeurt, wordt soms een stuk van de lever verwijderd via een operatie. Of de zieke lever wordt in zijn geheel verwijderd en vervangen door een donorlever. Dat wordt orthotope levertransplantatie (OLT) genoemd.

Ook nierproblemen komen veel voor. Eerst wordt er een kleine hoeveelheid eiwit gevonden in de urine (microalbuminurie). Dat wijst op nierschade. Uiteindelijk kan nierfalen ontstaan. Bij een verlaagde hoeveelheid eiwit in de urine krijgt de patiënt medicijnen (zogenaamde ACE remmers, zoals enalapril). Doel is het ontstaan van nierfalen zo veel mogelijk te remmen. Een andere complicatie is nierstenen, door een combinatie van ophoping van urinezuur en verzuring van de urine. De patiënt krijgt bepaalde medicijnen (kaliumcitraat) om deze klachten tegen te gaan als dit met de dieetbehandeling onvoldoende lukt.

Bloedarmoede komt ook vaak voor bij mensen met GSD I. Bij de meeste jonge patiënten ontstaat dit door gebrek aan ijzer. Bij sommige patiënten (meestal vanaf de puberteit) komt het doordat een levergezwel (leveradenoom) een stof maakt die het ijzer wegvangt. Het kan helpen om extra ijzer te geven. Als er een levergezwel is, kan het nodig zijn om dit weg te halen.

Gewrichtsklachten (en nierstenen) kunnen ontstaan door de ophoping van bepaalde stoffen, zoals urinezuur. Die ophoping ontstaat doordat glycogeen niet goed wordt afgebroken. De patiënt krijgt bepaalde medicijnen (allopurinol) om deze klachten tegen te gaan.

Veel mensen met GSD I hebben een overschot aan vetten (triglyceriden) en cholesterol in het bloed. Dit kan soms leiden tot een ontsteking van de alvleesklier met heftige buikpijn. De belangrijkste manier om de vetten en cholesterol te verminderen is het volgen van het dieet. Hart- en vaatziekten komen zelden voor bij mensen met GSD I. De patiënt krijgt bepaalde medicijnen (zoals bijvoorbeeld fibraten, of statines) om deze klachten tegen te gaan, als de vetten ondanks de dieetbehandeling onvoldoende onder controle zijn.

Mensen met GSD I hebben vaak een verminderde botopbouw. Door verlies van calcium (kalk) via de nieren is het bot minder stevig. Door een lactosebeperkt dieet is de intake van calcium vaak te laag. Er kunnen sneller botbreuken ontstaan. De botopbouw verbetert door optimale voeding en door extra vitamine D en calcium in de vorm van een preparaat te nemen.

Vaak worden bij vrouwen cysten van de eierstokken gezien. Dit leidt echter zelden tot klachten en de vruchtbaarheid is normaal. De cysten kunnen in zeldzame gevallen (bijvoorbeeld bij een draaiing of bloeding van de eierstokken) tot acute, zeer heftige buikpijn leiden. Daarvoor is een operatie nodig.

Hoge bloeddruk in de longen is een zeer zeldzame, maar ernstige complicatie. Door de hoge bloeddruk in de longen moet het hart harder werken om het bloed rond te pompen. Om dit op tijd te ontdekken, wordt het hart regelmatig onderzocht, soms in samenwerking met de (kinder)cardioloog. Bij een hoge bloeddruk in de longen krijgt de patiënt medicijnen in een gespecialiseerd ziekenhuis. Met de medicijnen wordt de bloeddruk in de longen lager.

Mensen met GSD Ib hebben een verhoogde kans op bijzondere vormen van bloedkanker (meer specifiek: myelodysplastisch Syndroom of acute myeloïde leukemie). Dit wordt beschouwd als bijwerking van het medicijn G-CSF (Granulocyte Colony Stimulating Factor). Verder hebben zij heel soms een te langzaam werkende schildklier. Hierbij kunnen klachten ontstaan als vermoeidheid, traagheid en aankomen in gewicht.

De kans op veel van deze klachten is op de lange termijn kleiner als patiënten het dieet goed volgen en de medicijnen goed gebruiken.

Metabole ontregeling
Metabole ontregeling betekent dat er een verstoring is in het evenwicht van de stofwisseling. Er komt dan van bepaalde stoffen te veel of te weinig in het bloed terecht. Patiënten kunnen daar heel erg ziek van worden. Een metabole ontregeling is een levensbedreigende situatie. Zie ook ‘Bijzondere omstandigheden en noodbrief’ hieronder.

Behandeling

Patiënten met GSD I worden altijd behandeld in een UMC. Dit gebeurt door een kinderarts of een internist en een diëtist gespecialiseerd in metabole ziekten (stofwisselingsziekten). De behandeling van GSD I bestaat uit een dieet, medicijnen en een noodbrief.

Dieet
Het belangrijkste onderdeel van de behandeling is het dieet. Omdat het lichaam geen gebruik kan maken van de glycogeenvoorraad, moet er continu, ook ’s nachts, glucose via het dieet worden aangevoerd. Zo kunnen dalingen van het bloedsuikergehalte worden voorkomen. En worden gevolgen op de lange termijn zoveel mogelijk verminderd. Uw diëtist zal u intensief begeleiden en informeren over het dieet.

De belangrijkste aspecten van het dieet zijn:

  • Overdag: frequente maaltijden of snacks, regelmatig en gelijkmatig over de dag verdeeld. De hoeveelheid koolhydraten in deze maaltijden of snacks worden per persoon vastgesteld. Meestal gebruiken mensen met GSD I ook ongekookt (rauw) maiszetmeel (maïzena) of Glycosade® (behandeld maiszetmeel).
  • ’s Nachts: zorgen voor voldoende toevoer van glucose. Dit kan op twee manieren.
    • Mensen met GSD Ia kunnen ook ’s nachts gebruik maken van maïzena of Glycosade®. Deze producten bevatten koolhydraten die erg lijken op glycogeen. Ze worden heel langzaam afgebroken en worden daarom ook wel complexe, langwerkende koolhydraten genoemd. Maïzena en Glycosade® geven heel geleidelijk, gedurende een aantal uren, kleine beetjes glucose af. Hierdoor kan een daling van het bloedsuikergehalte (hypoglykemie) voor een langere periode (bijvoorbeeld de nacht) worden voorkomen. Vanaf de leeftijd van 6 maanden kan hier heel voorzichtig mee worden begonnen. Het expertisecentrum gebruikt hiervoor een protocol. De darmen van kinderen jonger dan 6 maanden kunnen maïzena of Glycosade nog niet goed afbreken.
    • Er wordt ‘s nachts ook vaak continue sondevoeding gegeven zodat iemand door kan slapen. Sondevoeding is voeding door een slangetje naar de maag. Er bestaan slangetjes die via de neus naar de maag gaan en slangetjes die door de buikwand heen direct naar de maag gaan. Dit laatste wordt een PEG-sonde genoemd. Mensen met GSD Ib mogen pas een PEG-sonde (door de buikwand) krijgen voor de (nachtelijke) sondevoeding als de behandeling van de witte bloedcellen optimaal is. Er is een vergroot risico op ernstige ontstekingen.
  • Mensen met GSD type Ib en patiënten jonger dan 2 jaar maken vaak nog geen gebruik van Glycosade®. Bij patiënten met GSD Ib geeft het gebruik vaak buikklachten. We weten nog onvoldoende of deze klachten verbeteren met gebruik van een SGLT2-remmer (zoals empagliflozine) voor mensen met GSD Ib.
  • De suikers fructose, lactose en sacharose moeten zoveel mogelijk worden beperkt. Dit betekent dat zoete producten zoals koekjes, snoep en zoet broodbeleg zo min mogelijk moeten worden gegeten. Ook is het advies om weinig fruit (fructose) en weinig melk en melkproducten (lactose) te gebruiken.
  • De zoetstoffen sorbitol en maltitol moeten zoveel mogelijk worden vermeden. Deze worden namelijk in het lichaam omgezet in glucose. Andere zoetstoffen zoals aspartaam, cyclamaat, sacharine en xylitol zijn wel toegestaan.
  • Vetten en eiwitten: het advies is om niet teveel vetten en eiwitten in te nemen. Het lichaam heeft wel vet nodig voor de opbouw en het in stand houden van het lichaam, maar maakt zelf ook vetten aan. Bovendien krijgt het lichaam door het dieet al relatief veel energie binnen in de vorm van koolhydraten. En voor groei en spieronderhoud wordt er ook voldoende eiwit gegeven. Als er dan te veel vet en eiwit wordt ingenomen, bestaat het risico dat het lichaam meer energie binnenkrijgt dan er wordt verbruikt. Dat kan zorgen voor ongewenste gewichtstoename.
  • Bij ziekte, zwangerschap, op reis, tijdens het sporten, bij eventueel alcoholgebruik en bij uitslapen wordt het dieetadvies aangepast. Er moet dan extra worden opgelet dat er voldoende koolhydraatrijk voedsel wordt ingenomen.
  • Een GSD I-patiënt met nierproblemen moet overmatige eiwitinname vermijden. Dit om verslechtering van de nierfunctie te voorkomen. Dit is vooral belangrijk op volwassen leeftijd.

Medicijnen
Naast het dieet krijgt u soms medicijnen om andere gevolgen van de ziekte tegen te gaan. Deze medicijnen worden hierna besproken onder het kopje ‘Veelgebruikte medicijnen bij GSD I’. Medicijnen die alleen bij GSD Ib worden gebruikt, staan onder ‘Specifieke medicijnen bij GSD Ib’. Er zijn ook medicijnen die zoveel mogelijk moeten worden vermeden. Deze worden genoemd onder ‘Te vermijden medicijnen bij GSD I’.

Veelgebruikte medicijnen bij GSD I

  • Xanthine-oxidaseremmer (allopurinol): dit middel wordt gegeven als het urinezuurgehalte is verhoogd. Daardoor ontstaat risico op gewrichtsklachten (jicht) en nierstenen.
  • Vetverlagende medicijnen: deze worden gegeven als een bepaald vetgehalte, het triglyceridengehalte, is verhoogd, ondanks optimale dieetbehandeling. Hiermee kunnen galstenen en alvleesklierontsteking worden voorkomen. Ze worden ook gebruikt bij de combinatie van een verhoogd cholesterolgehalte en nierfalen.
  • ACE-remmers: deze kunnen worden gegeven als er voor het eerst minder eiwit in de urine wordt gevonden. ACE-remmers voorkomen de achteruitgang van de nierfunctie. Het medicijn zorgt ook voor een lagere bloeddruk.
  • Citraat: deze medicijnen hebben een remmend effect op nierstenen. Ze worden gegeven als het citraatgehalte in de urine laag is.
  • Vitaminen en mineralen:
    • Vitamine B-complex: wordt gegeven bij een vitamine B-tekort. Vitamine B wordt namelijk gebruikt bij de koolhydraatverbranding.
    • Vitamine D: is nodig voor een goede botopbouw. Het wordt gegeven als hier een tekort aan is.
    • Calcium: is nodig voor een goede botopbouw. Het wordt gegeven als hier een tekort aan is.
  • IJzerpreparaat: wordt gegeven bij bloedarmoede, na uitsluiten van andere oorzaken. Soms heeft ijzer onvoldoende effect. Dit kan het gevolg zijn van een levergezwel.

Specifieke medicijnen bij GSD Ib

  • Antibiotica: Om ernstige infecties te voorkomen.
  • Ontstekingsremmende medicijnen: Bij ernstige, aanhoudende darmklachten van IBD.
  • Granulocyte Colony Stimulating Factor (G-CSF): Deze stof stimuleert het aantal specifieke witte bloedcellen die bij GSD Ib zijn aangedaan. Het medicijn gaat ernstige herhaaldelijke infecties tegen. Wel zijn regelmatige controles nodig. Er bestaat namelijk een risico op bijwerkingen en complicaties.
  • SGLT2-remmers (zoals empagliflozine): Op basis van zeer recente ontwikkelingen lijkt empagliflozine een goede beschermende behandeling tegen aften, infecties en bijvoorbeeld darmontsteking.

Te vermijden medicijnen bij GSD I

  • Gebruik van middelen die een hypoglykemie kunnen uitlokken, moet u zo veel mogelijk vermijden. Dit zijn bijvoorbeeld bètablokkers (zoals propranolol), sulfonamides (zoals Bactrimel®), haloperidol, pentamidine en middelen tegen depressie. Daarnaast moeten patiënten voorzichtig zijn met bètablokkers, omdat deze medicijnen de klachten van een te lage bloedsuiker soms verdoezelen.
  • Insuline en zogenaamde sulfonylureumderivaten kunnen het beste worden vermeden. Als het nodig is, moeten ze met grote voorzichtigheid worden gegeven.
  • Groeihormoon moet alleen worden gebruikt als er een tekort is gevonden. Het kan bijwerkingen veroorzaken (verhoging van vetten in het bloed en leveradenomen).
  • Bepaalde ontstekingsremmende medicijnen mogen niet langdurig worden gebruikt. Sommige middelen verhogen niet alleen de bloedsuiker, maar ook Lactaat en vetten in het bloed. Ook kunnen ze slecht zijn voor de nieren. Ook het gebruik van aspirine moet worden vermeden.
  • Medicijnen die het cholesterol verlagen (statines) zijn af te raden. Dit medicijn kan spierzwakte verergeren of uitlokken.
  • In sommige medicijnen zitten suikers zoals lactose, fructose of sacharose. Als er maar een heel kleine hoeveelheid van deze stof in het medicijn zit, is het niet schadelijk voor het lichaam. Maar soms is de hoeveelheid suikers groot, zoals bijvoorbeeld sacharose in hoestdranken. Als de medicatie meer dan 5 gram per dosis of per gift bevat, dan moet u het product niet gebruiken en naar een ander middel zoeken. Als u twijfelt over het gebruik van een middel kunt u contact opnemen met uw hoofdbehandelaar.
  • Alcohol gebruik wordt afgeraden. Als u toch alcohol drinkt, doe dat voor een maaltijd, en neem overige voorzorgsmaatregelen in acht.
  • Orale anticonceptiva (‘de pil’): een gewone anticonceptiepil (met oestrogenen als een van de twee verschillende hormonen) wordt afgeraden bij GSD I. Het is beter anticonceptie zonder oestrogenen te gebruiken.

Tijdens de zwangerschap moeten de volgende geneesmiddelen met voorzichtigheid worden gebruikt:

  • Angiotensine II-antagonist
  • ACE-remmers
  • Allopurinol
  • Statines
  • SGLT2-remmers.
  • Het gebruik van drugs wordt afgeraden.

U kunt uw apotheker om advies vragen. Ook kunt u met uw behandelend specialist overleggen of het gebruik van bepaalde medicijnen echt noodzakelijk is.

Vaccinaties
Kinderen met GSD I krijgen dezelfde vaccinaties als andere kinderen. Dit loopt via het Rijksvaccinatieprogramma van de GGD. Voor de jaarlijkse griepprik staan de formele indicaties op de website van het RIVM. Rondom de vaccinaties wordt pijnbestrijding en koortswering met paracetamol aanbevolen.
Patiënten met GSD Ib kunnen een afweerprobleem hebben. Hoewel dat in principe een afweerprobleem tegen bacteriën betreft, wordt de jaarlijkse griepprik uit voorzorg voor GSD Ib-patiënten wel aanbevolen.

Bijzondere omstandigheden en noodbrief
Bij een aantal bijzondere omstandigheden is er een risico op metabole ontregeling. Dan kan behandeling volgens de noodbrief nodig zijn. Deze bijzondere omstandigheden zijn:

  1. Ziekte (eventueel na vaccinatie)
    Patiënten met GSD I hebben tijdens ziekte een verhoogd risico op ontregeling. Bij koorts, overgeven of diarree is er te weinig toevoer van voeding. Ziekte vraagt meer energie van het lichaam. Als u of uw kind ziek wordt, is er extra energie nodig in de vorm van suikers (koolhydraten). Hiervoor wordt het dieet aangepast. Soms is ziekenhuisopname nodig en wordt glucose (een suiker) gegeven via een infuus.
  2. Voor, tijdens en na operaties
    Rondom een operatie moet iemand vaak ‘nuchter’ blijven. Dit betekent dat iemand een aantal uren voor de operatie, tijdens de operatie en soms ook daarna niets mag eten. Dat is gevaarlijk voor een patiënt met GSD I. Het is belangrijk dat de hoofdbehandelaar vooraf overlegt met de anesthesist en een metabool advies op maat vastlegt. Daarmee wordt de toediening van koolhydraten gegarandeerd en regelmatig gecontroleerd met bloedonderzoek. Ook na de operatie, als het infuus wordt afgebouwd, bestaat er een risico op hypoglykemie.
  3. Zwangerschap en bevalling
    Een zwangerschap heeft invloed op de Stofwisseling van de aanstaande moeder. De bevalling vraagt veel energie, terwijl ze dan vaak weinig eet of drinkt. U leest hier meer over in het hoofdstuk ‘Begeleiding – Volwassenen’ onder ‘Vruchtbaarheid en zwangerschap’.

    Uitleg van het gebruik van de noodbrief vindt plaats aan patiënt en ouders. De noodbrief moet ten minste jaarlijks worden gecontroleerd en aangepast aan de actuele situatie. Bij groeiende kinderen moet de noodbrief worden aangepast als het gewicht > 10% is toegenomen.

    In dit zorgpad wordt in de hoofdstukken ‘Begeleiding – Kinderen’ en ‘Begeleiding – Volwassenen’ onder het kopje ‘Noodbrief’ beschreven wat de noodbrief is en wat daarin staat.

Overige aandachtspunten

Naast de medische behandeling en begeleiding kunnen patiënten met GSD I ook met andere, meer praktische zaken te maken krijgen. De belangrijkste staan hieronder beschreven.

Praktische zaken
Als u praktische vragen hebt over uw ziekte of de ziekte van uw kind, kunt u terecht bij de kinderarts of internist. Denkt u daarbij aan vragen over het afsluiten van een verzekering, over sport, vakantie, opleiding of een vrijetijdsbesteding voor u of uw kind. Als het nodig is, kan de kinderarts of internist u doorverwijzen naar een maatschappelijk werker.

Moeite met chronische ziekte
Patiënten met een chronische ziekte voelen zich soms anders dan anderen. Ze hebben dan moeite om met hun ziekte om te gaan. De kinderarts of internist kan u of uw kind voor ondersteuning en begeleiding doorverwijzen naar een maatschappelijk werker of de (kinder)psycholoog. Sommige UMC’s hebben speciale trainingen en cursussen voor kinderen met een chronische ziekte.

Voorlichting over GSD I
Wilt u klasgenoten van uw kind, familie, vrienden, kennissen of collega’s vertellen over GSD I? Dan kan het fijn zijn om hier hulp bij te krijgen. Deze hulp kunt u krijgen via de kinderarts of internist. Daarnaast kunt u via VKS informatie krijgen en tips van lotgenoten vinden.

Vakantie
Als u op vakantie gaat, bereid die vakantie dan goed voor. De volgende punten zijn belangrijk om op te letten:

  • Controleer van tevoren of in het vakantieland dieetproducten en/of hulpmiddelen te krijgen zijn.
  • Controleer in het vakantieland de locatie van het dichtstbijzijnde ziekenhuis met een spoedeisende hulp afdeling.
  • Als u producten meeneemt, hebt u een verklaring nodig voor de douane. Vraag die op tijd aan!
  • In het buitenland hebt u een vertaling nodig van medische informatie en een actuele (Engelstalige) versie van de noodbrief. Hiervoor kunt u terecht bij de kinderarts of internist. Vraag ze op tijd aan!
  • Het is heel belangrijk dat u deze noodbrief meeneemt.

Voor overige praktische dieetinformatie en tips kunt u terecht bij uw diëtist en bij VKS.

Aandachtspunten bij kinderen met GSD I

Opvoeding
Een chronische ziekte kan problemen geven bij de opvoeding. Zeker als de behandeling een dieet is. Het is soms moeilijker om grenzen te stellen. Ook kan het voor ouders lastig zijn een kind in de puberteit los te laten. Voor deze problemen kunt u naar een maatschappelijk werker of de (kinder)psycholoog. Ook een pedagoog of pedagogisch medewerker kan u hierbij helpen.

Erfelijkheid en familie
Het kan lastig zijn om de familie te vertellen dat GSD I een erfelijke aandoening is. Familieleden kunnen zich zorgen gaan maken over de kans om zelf een kind te krijgen met GSD I. Hierbij kan de kinderarts of een klinisch geneticus u helpen.

Transitie
Op de leeftijd van ongeveer 18 jaar gaan de meeste kinderen naar een internist. Die internist is gespecialiseerd in metabole ziekten. De kinderarts en internist zullen uw kind helpen bij deze overgang. De kinderarts zorgt ervoor dat de internist goed op de hoogte is van de voorgeschiedenis van uw kind.
In sommige ziekenhuizen is geen internist aanwezig die gespecialiseerd is in metabole ziekten. De behandeling kan dan worden voortgezet in een ander centrum.

Reageren is niet mogelijk